Vier bekende groepen uit kruiden met uiteenlopende profielen: glycyrrhizine (saponine, zoethout), silymarine (flavonolignanen, mariadistel), berberine (isoquinoline-alkaloïde, berberis) en hypericine/hyperforine (naftodianthron/acylfylloroglucine, sint-janskruid).

Kerngegevens

• Glycyrrhizine (zoethout, Glycyrrhiza glabra): zoete saponine; remt 11β-HSD2 → kan cortisolwerking versterken (pseudo-aldosteronisme).
• Silymarine (mariadistel, Silybum marianum): mix flavonolignanen (o.a. silibinine); lage orale beschikbaarheid, vaak als gestandaardiseerd extract.
• Berberine (berberis, Berberis/Coptis): geel alkaloïd; beïnvloedt o.a. AMPK-routes; interacties met CYP/P-gp.
• Hypericine/Hyperforine (sint-janskruid, Hypericum perforatum): beïnvloeden neurotransmissie; sterke enzyminductie (CYP3A4 e.a., P-gp).

Bronnen

• Zoethoutwortel (thee, extract), mariadistelvrucht (capsule/extract), berberiswortel-/schors (tinctuur/extract), sint-janskruid-bloeiende top (thee, extract).

Mogelijke werking (waar mogelijk onderbouwd)

• Glycyrrhizine: demping van zoutverlies (mineralocorticoïd-achtig); traditioneel bij keel/maagcomfort.
• Silymarine: antioxidatief/ membraan-stabiliserend; onderzocht bij leverenzymen en toxische belasting (resultaten wisselen).
• Berberine: effecten gerapporteerd op glucose- en lipidenmarkers; GI-tolerantie en interacties beperken inzet.
• Sint-janskruid: bij lichte tot matige stemming is evidence aanwezig, maar interacties zijn substantieel.
  Geen geneeskundige belofte; effecten zijn dosis-, product- en persoonsafhankelijk.

Toepassing per Vorm

• Eten: beperkt (bitter/smaak sterk).
• Drinken:
  • Zoethout-/mariadistelinfuus (mild); berberis/sint-janskruid als thee mogelijk maar smaak/consistentie wisselt.
• Druppels/Extract: gebruikelijkste vorm voor silymarine, berberine, sint-janskruid (gestandaardiseerd); zoethouttinctuur bestaat.
• Huid: mariadistel-/zoethoutfracties cosmetisch (kalmerend); sint-janskruid-olie (maceraat) topisch, maar fotosensibiliserend.
• Geur: niet relevant (werkzame stoffen zijn niet vluchtig).

Slim combineren (synergie)

• Maagcomfort: zoethout + aromaten (gember/venkel) kan vriendelijker vallen.
• Lever-support: mariadistel naast leefstijl (alcohol-/medicatie-belasting beperken, ritme/slaap).
• Metabole focus: berberine altijd in context van voeding, beweging, slaap; kortdurend evalueren.
• Stemming/ritueel: bij sint-janskruid hoort zon-/UV-voorzichtigheid en interactiecheck.

Dosering & kwaliteit – Niet gecontroleerd – Op eigen risico!

• Zoethout (glycyrrhizine): keuken-/theehoeveelheden; langdurig hoge inname vermijden. Let op deglycyrrhizinized (DGL) voor maagcomfort zonder mineraal­corticoïd-effect.
• Silymarine: kies gestandaardiseerd (bijv. 70–80% silymarine); opneemformules (phytosome e.d.) hebben vaak lagere milligramdoseringen nodig.
• Berberine: studies gebruiken vaak ~500 mg 2–3×/dag; begin laag, GI-tolerantie checken; niet combineren met tal van medicijnen zonder arts.
• Sint-janskruid: gestandaardiseerd op hypericine/hyperforine; consequent doseren, maar alleen na interactiecheck.

Veiligheid & aandachtspunten

– Zie disclaimer, informatie kan fouten bevatten –

• Zoethout/glycyrrhizine: risico op hypertensie, hypokaliëmie, oedeem; vermijden bij hoge bloeddruk, nier-/hartproblemen, zwangerschap; DGL is veiliger voor maag.
• Silymarine: doorgaans goed verdraagbaar; zelden GI/huidreacties.
• Berberine: GI-klachten, gele verkleuring stoelgang/urine mogelijk; niet in zwangerschap/borstvoeding; sterke CYP3A4/2D6 en P-gp interacties (o.a. ciclosporine, DOAC’s, statines, anti-aritmica).
• Sint-janskruid: induceert CYP3A4/2C9/2C19 & P-gp → verlaagt spiegels van o.a. anticonceptiepil, anticoagulantia, immunosuppressiva, hiv-middelen, antidepressiva, anti-epileptica; risico serotoninesyndroom i.c.m. SSRI/SNRI/MAO-remmer; fotosensibilisatie (zonne-mijding).
• Algemeen: stop bij bijwerkingen; overleg met arts bij medicatie, zwangerschap, chronische aandoeningen.

Keuzehulp (snelle checklist)

• Maag/keel, maar bloeddruk oké? → Zoethout (liefst DGL), kortdurend en bescheiden.
• Milde lever-support? → Silymarine (gestandaardiseerd), samen met leefstijl.
• Metabole markers, veel medicatie? → Berberine vaak niet geschikt zonder arts i.v.m. interacties.
• Stemming, gebruikt medicatie? → Sint-janskruid alleen na interactie-screening; overweeg alternatieven.

Veelgestelde vragen

Mag ik dagelijks zoethoutthee drinken?
Liever niet langdurig: glycyrrhizine kan bloeddruk en kalium verstoren. Wissel af of kies DGL voor maagcomfort.

Is mariadistel ‘ontgiftend’?
Het ondersteunt vooral leverenzym- en membraanprocessen; het is geen “detoxkuur”. Leefstijl blijft de basis.

Kan berberine naast metformine/statines?
Kan interacteren (enzym/transporters). Alleen in overleg met je arts en monitoren.

Is sint-janskruid veilig met de pil/SSRI?
Nee: grote interactie-/doorbraakrisico’s; niet combineren zonder arts.

---

Informerend, geen medisch advies. Overleg met je arts bij aandoeningen, zwangerschap of medicatiegebruik (zeker bij berberine en sint-janskruid).